Taariiikh kooban oo kusaab san xeerka ciqaabta soomaaliyeed

Taariiikh kooban oo kusaab san xeerka ciqaabta soomaaliyeed
تاريخ موجزة قانون العقوبات بجمهورية الصومال الديموقراطية


Xeerka ciqaabta soomaali yeed waxaa lagu ansixiyay xeerka tirsigiisu yahay  5 ee soo baxay 16dii disheember 1962dii kahor markii xukumaddii  soomaliyeed ee markii  xurriyadda laqaatay loogu wakiishay xeerka tirsigiisu yahay 5 ee 30 kii janaayo  1962dii awoodda soo saaridda xeerka ciqaaba soomaaliyeed ,kedibna markii lagu faafiyay (faafinta rasmiga ah ee dowladda), loo gudbiyay  dhamaan gudoomiyaasha goboladda (Regional Governors),gudoomiyaasha degmooyinka (district commissioners) iyo maamulladdii dowladaha hoose (local administrations) ,si eey ugu bandhigaan bulshada xeerka muddo 60 maalmood ahayd oo isku xigtey, waxaana xeerkani dhaqan galay (intrata in vigore) 3dii abriile 1964tii ,waxaana markaas dhaqan beelay  xeerkii ciqaabta ee dowladihii gumeysan jirey soomaaliya .
Wakhtiga uu dhaqan galay xeerka ciqaabta soomaaliyeed ka hor, waxaa xeer ciqaabeed ahaan lagu dhaqi  jiray .
1)      Dhinacii soomaliya ee talyaaniga gumeey san jiray (ex Italian Somalia) waxaa lagu dhaqi jiray xeerkii ciqaabta talyaaniga ( Codice penale Italian ) ee soo baxay 1930 kii waxaase barbar socdey shareecadda islaaamka oo eey dabaqi jirtey maxkamaddii qaadiga
2)      Dhincii soomalida ee ingirisku gumeeysan jiray (ex british Somaliland) waxaa lagu dhaqi jiray xeerkii lagu magacaabi jirey xeerka hindiya (codice indiano or Indian penal code) ee soo baxay 1860 kii oo isagana eey barbar socotey maxkamadda qaadigu oo dabaqeysay shareecadda islaamka

Wakhtigii xorriyadda midowgii labaddii dhinac ee soomaaliya ee ay kala gumeey san jireen  dowladahii talyaaniga iyo ingiriisku kadib markii  dastuurkii soomaliya lagu ansixiyay afti dadweeyne waxaa halkaas laga amba qaaday sidii loo sameeyn lahaa xeerka ciqaabta soomaaliyeed (codice penale somalo ), xeerka habka ciqaabta  soomaliyeed
(procedure penale somalo ) iyo nidaamka garsoorka soomaliyeed (ordinamento guidiziono somalo), waxaa xukuumaddii soomaliyeed ee wakhtigaasi xeerka ciqaabta soomaliyeed u magacowday guddi  khaas ah ee farsamo (un speciale comitaton tecnico ) oo soo diyaarisa ee uu madax u ahaa RENATO ANGELONI oo dhalashadiisu aheeyd talyaani ee ahaan jiray la_taliyaha sharciga iyo xeer dajnta ee maamulkii talyaaniga ee soomaliya (ex Italian Somalia ) xorriyadda ka hor ahaa ,kadibna ahaa xubin maxkamadda sare (magistrato della corte suprema wax kadhigi jiray jaamacadda muqdisho (prefessore dell’istituto universario dimugdiscio)gaar ahaa maadooyinka xeerka guud (diritto  amministrattivo ) guddoomiyihii gudiga farsamadda ee xeerka ciqaabta soomaaliyeed (president del comitato tecnico per la codificazione penal e) iyo xeerar kale oo hadda soomaaliya ku dhaqanto  .

Waxaa kaloo la magacaabay  wakhtigaas guddi xeer dejin ee uu guddoomiye u ahaa wasiirkii garsoorka iyo caddaaladda ee ka koobnaa xildhibaano (parlamentari) iyo khubaro (espeti) eey kamid ahaayeen guddigii farsamada (comitato tecnico ) oo marka hore eega  dhameeystirka xeerka ciqaabta (testo difinitivo ) inta aan loo gudbin golihii xukuumadda ee loo wakiishay soo saaridda  xeerkaan

Dhameeystirkii xeerka ciqaabta soomaliyeed (testo defintivo ) ee guddigii  farsamadda markii lahordhigay golihii xukuumadda ee loo wakiishay soo saaridiisa waxeey ku ansixiyeen xeer tirsigiisu ahaa 5 ee soo baxay 16dii disheember 19962dii

Saldhiga assaasiga ah ee xeerka ciqaabta soomaaliyeed waa mabaadi’da isku dhafka ee laxiriira mowduucyadda dastuurigaa ah (constituzionali) ee aan labadali Karin ee dustuurka jamhuuriyadda ee dhaqan galay kaa soo kusaleey san shareecadda islaamka iyo dhaqanka suuban ee bulshadda soomaaliyeed .


QAANUUNKA CIQAABTA WAXAA UU JIRSADAY ILAA 16/JUNE/1963DII
WAXAANA LAGA JOOGAA 53_SANO
XEERKA CIQAABTA SOOMALIYEED WAXAA UU UQEEYB SANYAHAY SEDAX BUUG WAXAA UUNA KA KOOBAN YAHAY 565_QODOB
1)      BUUGA 1aad waxuu kahadlayaa guud ahaan danbiyadda (reati in grnerale)__________ 1_183
2)      BUUGA 2aad wuxuu kahadlayaa danbiyadd culus (delittte in particulare)___________184_504
3)      BUUGA 3aad wuxuu kahadlayaa dabiyadda fudud (contervenzioni in particulare )____ 504-565
Fadlan walaal ilaali xuquuqda qoraalka waxaa qoray
Name : Garyaqaan abdirisaq haji omar
Website: snulaw.blogspot.com


Comments

Post a Comment

Welcome our Legal Forum

Popular posts from this blog

Tiirarka Danbiga ciqaabta soomaaliyeed

Image
  Tiirarka Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed (X.C.S.) waxa uu ku dhisan yahay saddex tiir oo waaweyn oo ay culimada qaanuunka ku saleeyaan ciqaabta iyo mas’uuliyadda qofka la xiriirta. Saddexda tiir waa: 1. Tiirka Maadiga ah (السلوك) Tiirkan wuxuu la xiriiraa habdhaqanka ama ficilka qofka ee la xiriira denbiga. Waxa uu leeyahay saddex qaybood: a) Ficilka (سلوك): Waa in la helo ficil muuqda oo la xiriira denbiga. b) Natiijo (الضرر): Waa in falkaas uu horseeday natiijo ama dhibaato muuqata. c) Xiriirka Sababta iyo Natiijada (العلاقة السببية): Waa in uu jiro xiriir sabab iyo natiijo oo ka dhexeeya ficilka iyo dhibka ka dhashay. Qodobka 21 ee X.C.S. ayaa si gaar ah uga hadlaya xiriirkan. Culimada qaanuunka waxay ku tilmaamaan in “sababta kaliya ee kufilan” ay tahay mabda’ uu qabo qaanuunka Soomaaliyeed. 2. Tiirka Macnawiga ah (معنوي/نفساني) Tiirkan wuxuu diiradda saaraya xaaladda maskaxda qofka iyo rabitaankiisa marka uu sameynayo ficilka. ...
read more

Cont Law No. 28 of 22 December 1962 Somali Citizenship  

Cont Law No. 28 of 22 December 1962 Somali Citizenship                             Article 1   Acquisition of Citizenship Somali citizenship may be acquired by operation of law  or by grant.           Article 2   Acquisition of citizenship by Operation of Law Shall be a Somali citizen by operation of law: a)-any person whose father is a Somali citizen. b)-any person who is a Somali residing in the territory of the Somali Republic or abroad and declares to be willing to renounce any status as citizen. Cont                                             ...
read more

Xiliga Ay Waajib Tahay Xirista Amar Maxkamadeed La’aantiis:

Image
Marka laga hadlayo xarigga aan amarka maxkamadeed lahayn (xirista amar maxkamadeed la’aantiis), waxaa jira xaalado sharciga ah oo qeexaya in qof la soo qabto ama xabsiga la dhigo iyadoo aan loo helin amar ka socda maxkamad. Xarigga noocan ah wuxuu noqon karaa mid sharciga waafaqsan, waxaana jira qodobo gaar ah oo tilmaamaya xaaladaha ay waajibka tahay in qofka la xiro. Xarigga amar la’aanta waxa uu waajib noqonayaa marka qofku uu ku lug leeyahay falal dambiyo gaar ah oo saameynaya amniga, qarannimada, iyo xuquuqda aadanaha. Waxaa ka mid ah xaaladaha sharcigu u oggol yahay xiridda ama qabashada qofka iyadoo aan amar maxkamadeed la helin: 1. Falal lid ku ah qarannimada : Marka qofku uu ku lug leeyahay falal ka dhan ah qarannimada, kuwaas oo uu xeerku ciqaab adag (xabsi) u dajiyay, sida ku cad qodobada 98 iyo 184-239 ee Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed (X.C.S). 2. Ka fakasho xabsi : Qofka ka baxa xabsi isagoo aan oggolaansho ka helin, sida ku cad Qod. 305 X.C.S. 3. Burburin...
read more