Waa maxay qaanuun?

















Waa maxay qaanuun?
Waa maxay qaanuun?

waxaan qeexidoon ereyga qaanuun halka uu kasoo jeedo asal ahaan iyo macnihiisa
Qaanuun; asalkiisu waxa uu ka yimid Laatiin, Faransiiska iyo Giriigga
Afka French waxa uu ku yahay Canōn, sidoo kale  Giriiguna eey uyaqaanaan  Kanon.
hadii lamicneeyo ereyada kala ah  Canōn,Kanon, iyo Qaanuun; waa Xeer, ama Nidaam eey degsadeen bulsho meel kuwada nool, soomaali ahaan  qaanuun ama qeynuun macnaha ugu horreeya ee lasoo xasuusanayo waa: “nidaam kala haga ama kala maareeya xariirka ka dhaxeeya bulsho meel ku wada nool, iyada oo ciddi ka hor timaadana muteysaneyso ciqaab’’
Qaanuunku/sharcigu waa xeerar bulsho dhigato dhexdeed, kuna heshiisay oo ay isku maamusho . sharcigu waa xeerar xadeeya xumaha, qeexa xaqa muwaadinka, waajibaad fara, horumarkana u jideeya waxa soo rogta fulisa na sharcigaas . Sharcigu waa shareeraha sharka. Sharcigu waa tilmaamaha toosiyaha bulshada. Taageeraha dadka tabaalaysan ee tacdarraysan.
Maadaama qaanuunku yahay hagaha, hagaajiyaha iyo habeeyaha dhaqanka bini`aadamka, barashadiisu waxay bilaysaa dhaqanka iyo asluubta
Sharcigu waa laambad iftiimaysa, haddii sida uu yahay loogu dhaqmo

Ilaha ay ka soo farcamaan shuruucda dalka lagu maamulo waxay yihiin:-
•Shareecada Islaamka sharci aan waafaqsaneey lama soosari karo hadii lasoo saaro waxaa uu noqonaya waxaba kamajiraan 
•Qaanuunka uu dejiyo Barlamaanka oo qodobeeysan sida dustuurka iyo xeerarka dalka 
•Xeer dhaqameedkii hore ee Soomaalidi  kaasoo eey kuxalin jireen dhamaan gartooda


W/D: Garyaqaan Abdirizak HAJI Omar  Ibrahim

Comments

Post a Comment

Welcome our Legal Forum

Popular posts from this blog

Tiirarka Danbiga ciqaabta soomaaliyeed

Image
  Tiirarka Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed (X.C.S.) waxa uu ku dhisan yahay saddex tiir oo waaweyn oo ay culimada qaanuunka ku saleeyaan ciqaabta iyo mas’uuliyadda qofka la xiriirta. Saddexda tiir waa: 1. Tiirka Maadiga ah (السلوك) Tiirkan wuxuu la xiriiraa habdhaqanka ama ficilka qofka ee la xiriira denbiga. Waxa uu leeyahay saddex qaybood: a) Ficilka (سلوك): Waa in la helo ficil muuqda oo la xiriira denbiga. b) Natiijo (الضرر): Waa in falkaas uu horseeday natiijo ama dhibaato muuqata. c) Xiriirka Sababta iyo Natiijada (العلاقة السببية): Waa in uu jiro xiriir sabab iyo natiijo oo ka dhexeeya ficilka iyo dhibka ka dhashay. Qodobka 21 ee X.C.S. ayaa si gaar ah uga hadlaya xiriirkan. Culimada qaanuunka waxay ku tilmaamaan in “sababta kaliya ee kufilan” ay tahay mabda’ uu qabo qaanuunka Soomaaliyeed. 2. Tiirka Macnawiga ah (معنوي/نفساني) Tiirkan wuxuu diiradda saaraya xaaladda maskaxda qofka iyo rabitaankiisa marka uu sameynayo ficilka. ...
read more

Cont Law No. 28 of 22 December 1962 Somali Citizenship  

Cont Law No. 28 of 22 December 1962 Somali Citizenship                             Article 1   Acquisition of Citizenship Somali citizenship may be acquired by operation of law  or by grant.           Article 2   Acquisition of citizenship by Operation of Law Shall be a Somali citizen by operation of law: a)-any person whose father is a Somali citizen. b)-any person who is a Somali residing in the territory of the Somali Republic or abroad and declares to be willing to renounce any status as citizen. Cont                                             ...
read more

Xiliga Ay Waajib Tahay Xirista Amar Maxkamadeed La’aantiis:

Image
Marka laga hadlayo xarigga aan amarka maxkamadeed lahayn (xirista amar maxkamadeed la’aantiis), waxaa jira xaalado sharciga ah oo qeexaya in qof la soo qabto ama xabsiga la dhigo iyadoo aan loo helin amar ka socda maxkamad. Xarigga noocan ah wuxuu noqon karaa mid sharciga waafaqsan, waxaana jira qodobo gaar ah oo tilmaamaya xaaladaha ay waajibka tahay in qofka la xiro. Xarigga amar la’aanta waxa uu waajib noqonayaa marka qofku uu ku lug leeyahay falal dambiyo gaar ah oo saameynaya amniga, qarannimada, iyo xuquuqda aadanaha. Waxaa ka mid ah xaaladaha sharcigu u oggol yahay xiridda ama qabashada qofka iyadoo aan amar maxkamadeed la helin: 1. Falal lid ku ah qarannimada : Marka qofku uu ku lug leeyahay falal ka dhan ah qarannimada, kuwaas oo uu xeerku ciqaab adag (xabsi) u dajiyay, sida ku cad qodobada 98 iyo 184-239 ee Xeerka Ciqaabta Soomaaliyeed (X.C.S). 2. Ka fakasho xabsi : Qofka ka baxa xabsi isagoo aan oggolaansho ka helin, sida ku cad Qod. 305 X.C.S. 3. Burburin...
read more