Cutubka 5aad: qaababka waajibka ku dhamaado si ka duwan gudashad waxqabadka,( the way of extinction different from fulfillment).

Cutubka 5aad: qaababka waajibka ku dhamaado si ka duwan gudashad waxqabadka,( the way of extinction different from fulfillment).

1.      Waajibku waxaa ku dhamaan karaa qaabab ka duwan sida caadiga ahayd, waxaan ka mid ah:

a)      Waxaa uu si toos ah uga imaan karaa heshiiska uu ka dhashay markii hore xiriirka waajibka sida in lagu daro shardi wax baabi,yo markii hora ba.

b)      Waxaa uu ka imaan karaa inay si guud ugu dhacaan waxa ku  dhaco xuquuqaha kale oo dhan,

c)      Waxaa kale oo dhici karto inay timaado in loo fuliyo qaab ama wado  ka duwan sidii uu ahaa in loo fuliyo sida qof saddaxaada uu fuliyo waxqbadka.

d)     Ugu dambeen waxa dhici karto ina la xiriiriyo xalado kale oo soo cusboonaatay waxan ka mid ah sid cafin,magdhow, isku darmid, suurto gal la,aan gadaal ka timid, cusbooneysiin.

Kuwaan ugu dambeya culimad waxay u kala qaadan:

a)      Qanciyaal, waxa looljeeda marka la qanciyo daynlaha dantiis ama hadafkiis uu ka lahaa guntida xirirka.sida magdhow.

b)      Ma qanciyaal, xaladan waxa lool jeeda marka xiriirka waajibka ku dhamaado ya doona la qancina daynlaha danti uu ka laha guntida xiriirka waajibka, sda cafin.

2.      Cusboonaysiinta xiriirka waajibka( the novation)

Qeexida; waxaa uu yimaada marka ay dhinacyadu ku heshiiyaan, ayadoo aan la fulin waxqabadki xiriirka wajibka asalka ahaa, inay ku badalan mid cusub o mowduucis ka duwan yahaywaxqabadkii waajibkii hore,

Qaanuunka waxaa uu ka hadlaa labo nooc oo cusboonaysiin ah kuwaas oo kala ah:

a)      Cusboonaysiin mowduuci ah, waxa uu jira marka waajiba cusub dabeecad ahaan mowduuciis ama magacis ka duwn yahay kii asalka ahaa.

b)      Cusboonaysiin dadka ah, waa marka cusboonaysiintu ku timaado dadka isla markaasna ay yimaadan dad ka duwan kuwii hore.

Nidaamka cusboonaysiinta

Si loo helo cusbonaysiin waxa loo baahan yahay:

1)      Waajibkii asalka ahaa ina labadalo; waxay noqonaysaa hadi la badalo mid baaba,ah.

2)      In la badalo mowduuca;

3)      Rabitaanka dhinacyada;

Dabeecadda qaanuuneed.

·         Waxay ku timaada cusboonaysiinta ina ay tahy heshiis ka yimida dhinacyada oo ay ku doonayaan inay ku baabi,iyaan xiriirki hore u jiray isla markaan ay ku abuuraan xiriir cusub si ay u xaqiijiyaan ama u gaaraan dantooda.

·         Sababta cusboonaysiintau waxaa saldhiga u ah dan ka dhaxaysa labada dhinac oo keenatay inay baabi,iyaan waajibki asalka ahaa kuna badalaan mid cusub.

3.      Cafinta ama saamixida

Cafintu ama saamixida dayntu waa ka tanaasulid daynlaha inuu cafiyo xaqiisa dhamaan ama qayba ka mid ah, waxaan ka dhalanyso in waajibka baaba,o daynqabuhun ka xuroobo waxqabadkii la sugayi, asigoon fulin axqabadkii laga rabay.

Qaabka ; cafintu waxay ku I maan kartaa:

a)      In si cad loo muujiyo,

b)      In si daahsoon, waxay ay timada marka hab dhaqanka daynlaha uu noqdo midaan la socon Karin qof rabo inuu waydiisto xaqiis.

Dabeecadda qaanuuneed

Cafintu waa xiriir  hal dhinac le ah oo natiijadiisu dhalanayso marka la gaarsiiyo daynqabaha , hase yeeshe rabitaanka daynluhu maaha cunsur lagama maarmaan ah si u guntamo xiriirka cafintu, laakin shardi lagu xiro dhaqan gallkiisa,

Sababta cafiska

Sababta cafiska muhiimadeedu waa  inay tahay bilaash, daynluhu waxa uu cafinayaa daynta asiga oo aan  wax muqaabal ah aan la siin.

4.      Magdhow

Qeexida: magdhaw waxa lagu fasiraa ciwal celinta laga bixiyo marka qof waxqabadki laga rabay uu gudan waayo waajibkii laga sugaayay inuu guto ama waxqabadkii.

Noocyada magdhawyada

Noocyada magdhawgu waxay u kala baxaan saddax:

1)      Magdhaw sharciyeed: kaas oo lagu sameeyo daymaha dhexdood, waxayna kala yihiin:

a)      Daymo is leh ama isku mid ah, kuwaas o mowduucodu yahay tiro lacag ah.

b)      Liquids: mowduuca waxqabadka waa inuu noqdo mid la hubo, mucayan tahy tiradood.

c)      La weydiisan karo: oo lool jeedo inaysn ku xirnayna waqti la bilaabo  ama shardi xayirayo.

2)      Magdhaw garsooreed: waxy jirta marka labaddayn ay yihiin kuwo la weydiisan karo waxayn ku timaada go,aan maxkamadeed.

3)      Magadhaw rabitaaneed: waxay jrta marka dhinacyadu ku heshiyaan inay isku tiraan ama isla tuuran daymo  ay isku leeyihiin.

Daymo aaan la isku tiri karina.

Daymaha qaarkood ayadoo la egayo daeecaddahood waxay noqonayaan in la fuliyo sidaas darted ma noqon karaan mowduuc isku tir ama magdhaw.

·         Waxqabad dayn ka dhalatay soo celin shay qofkii lahaa si sharci daro ah looga qaadatay milkiilihii lahaa.

·         Waxqabad dayn ka dhalatay shay rahan dayna la qaatay loo dhigay.

5.      Isla midoobida isku darsoomida.

Qeexida: waxay jirtaa xaaladaani marka noocyada daynla nimada iyo tan daynqabanimada ama dhinac daynlanimada iyo dhinac daynqbanimad ay iskugu tagaan hal qof oo ay mesh ka baxdo inay jiraan xiriir sharciyedka waajibka.

Xaaladah ay ku timaado isla midoobidau.

1)      Ficil dhexmara dad nool.waxay timada marka la wareejinayo shirkada qof ay shirkadu dayn ku laheed,

2)      Sabab ka dhalatay dhimasho. Waxay jirta marka uu daynluhu u noqdo dhaxaltooyada daynqabaha.

Natiijada ka dhalata isla midoobida

Hal dhinac noqoshada labad dhinac waxa ka dhasha inuu baaba,o xiriirka waajibka iyo inay dhammaato dammanadii la xiriirtay xiriirkaas ee u qof saddaxaad uu qaaday.

6.      Suurta gal la,aan gadaal ka timida

Suurta gal la,aan soo daristay ama gadal ka timid waxay keentaa dhamaadka xiriirka waajibka,